Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Каго ўрад абкладае данінай ў Фонд нацыянальнага разьвіцьця?


Паводле якога прынцыпу з суб’ектаў гаспадараньня спаганяюць сродкі ў гэты фонд? Удзельнічаюць: Валер Карбалевіч, Віталь Цыганкоў, Юры Дракахруст

Карбалевіч: Апублікаваная пастанова Савету міністраў ад 31 траўня, у якой даецца пералік прадпрыемстваў і арганізацый, якія павінны пералічваюць у дзяржаўны мэтавы бюджэтны Фонд нацыянальнага разьвіцьця частку прыбытку.

Фонд быў створаны ў 2005 годзе. Паводле афіцыйнага тлумачэньня, ён створаны для рэалізацыі найважнейшых, з пункту гледжаньня дзяржавы, сацыяльных і эканамічных праектаў. Насамрэч грошы проста забіраюцца ў бюджэт. Асноўная крыніца фармаваньня гэтага фонду — прыбытак найбольш высокарэнтабэльных прадпрыемстваў. Пералік гэтых прадпрыемстваў, а таксама памер часткі прыбытку, парадак і тэрміны яго пераліку ў фонд штогод вызначаюцца ўрадам.

Існаваньне Фонду нацыянальнага разьвіцьця — гэта найбольш важная прыкмета, характарыстыка асаблівасьцяў беларускай сацыяльнай мадэлі. Тут справа нават не ў самім факце наяўнасьці вялікага дзяржаўнага сэктару эканомікі. Дзяржсэктар быў і раней, ёсьць і цяпер у шмат якіх краінах з рынкавай эканомікай. Але там дзяржпрадпрыемствы функцыянуюць паводле агульных правілаў з прыватнымі прадпрыемствамі. Яны дзейнічаюць як звычайныя камэрцыйныя структуры, арыентаваныя на прыбытак, дзяржаўныя органы ня ўмешваюцца ў справы апэратыўнага кіраваньня.

У Беларусі дзяржсэктар разглядаецца як такі вялікі кацёл, зь якога ўлады бяруць столькі, колькі лічаць патрэбным, ну а потым некаторым раздаюць паводле асабістага рашэньня прэзыдэнта. І вось у высокадаходных прадпрыемстваў, якія поўнасьцю разьлічыліся зь дзяржавай па падатках, выплатах у Фонд сацыяльнай абароны і іншых выплатах, улады забіраюць абсалютна адвольна яшчэ частку прыбытку. Тым самым у такіх прадпрыемстваў зьнікае стымул добра і эфэктыўна працаваць? Навошта, калі прыбытак усё роўна забярэ дзяржава. Выгадней быць нерэнтабэльным і прасіць ад ўраду дапамогу.

Раней пералік прадпрыемстваў, якія павінны пералічваць грошы ў Фонд, уключаў 34 арганізацыі. Цяпер — 52 арганізацыі. Мусіць, грошай у бюджэт трэба ўсё больш, а прыбытковых арганізацыяў ўсё менш. пералік арганізацыяў — гэта адлюстраваньне стану беларускай эканомікі. Зьніклі зь пераліку НПЗ, будаўнічыя арганізацыі, бо гэтыя галіны ў крызісе. Зьявіліся новыя, сярод якіх газэта «Мэдычны весьнік», Менгардаведка і гомельская паліклініка № 7. То бок, нават зь бюджэтных арганізацый пачалі грошы забіраць. І гэта вельмі паказальна.

Дракахруст: Гэта выглядае даволі дзіўна. З таго, што вы, Валер, сказалі, раней, прынамсі, у гэтым хоць была нейкая лёгіка — калі трэба было зьбіраць грошы ў бюджэт, то іх зьбіралі з сапраўды буйных і багатых арганізацыяў кшталту НПЗ. Яны цяпер і сапраўды ў крызісе, але я ня думаю, што ў іх нулявыя прыбыткі. Я мяркую, што іх вывелі са сьпісу, таму што яны цяпер зусім зьбяднелі.

Тыя арганізацыі, якія ў сьпісе ёсьць, паліклініка, часопіс — гэта капейкі дасьць. Цяжка зразумець лёгіку, дзеля чаго гэта робіцца. Магчыма, гэта проста інэрцыя. Выглядае суцэльным абсурдам такі звышпадатак менавіта на дзяржаўныя прадпрыемствы. Дык яны ж і так дзяржаўная ўласнасьць, пры жаданьні ў іх можна наагул усё адабраць, іх даходы і так — даходы дзяржавы. І дзяржава проста з адной сваёй кішэні такім чынам перакладае грошы ў другую. Навошта?Уражвае хаатычнасьць гэтай практыкі, чаму бяруць менавіта з гэтых прадпрыемстваў, а ня зь іншых?

Цыганкоў: Калі паспрабаваць рацыянальна патлумачыць гэтыя дзіўныя рашэньні, то падаецца, значэньне тут найперш ідэалягічнае. Мэта — у выхаваньні нейкай «салідарнасьці», маўляў, агульны кацёл, «усё вакол калгаснае, усё вакол маё». Любое дзяржаўнае прадпрыемства ў любы момант можа стаць ахвярай такога падыходу, трапіць у пералік арганізацыяй, якія павінны плаціць у гэты фонд. Чаму паліклініка № 7 павінна туды плаціць, а паліклінікі № 6 і № 8 — не? Відаць, таму, што ў гэтай паліклініцы большыя даходы, больш разьвітая сфэра платных паслугаў, вось ім і «пашанцавала». Але гэта, як мне падаецца, яшчэ і спрыяе карупцыі. Бо калі нейкі кіраўнік прадпрыемства можа даведацца, што ягоная арганізацыя можа трапіць у гэты сьпіс — то ён можа зрабіць усе намаганьні, каб ня трапіць у гэты сьпіс, каб аддаваць заробак сваім супрацоўнікам, а ня ў гэты фонд.

Мне падаецца, гэта яскравы прыклад недарэчнасьці і нявызначанасьці беларускай сучаснай эканомікі, калі ў нейкай сфэры працуюць рынкавыя правілы і мэтады, а ў іншых — цалкам савецкае адміністратыўнае кіраваньне, якое, аднак, дзейнічае толькі для асобных арганізацыяў. Такая дзіўная эканамічная помесь.

Глядзець камэнтары (1)

Гэтая дыскусія закрытая.
Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG