Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Выхаваньне футболам


Мне не цікавы спорт як такі. Гадзіннае назіраньне за тым, хто хутчэй прыбяжыць, далей кіне і цяжэй падыме, ніяк не мяняе тэмпэратуру майго цела. Але мне аж надта цікавыя людзі, якія аддаюцца гэтаму занятку шчыра і даверліва.

Мне цікава сядзець у пабе і глядзець, як ад хваляваньняў напружваюцца цягліцы спатнелых футбольных заўзятараў, па якіх адразу відаць, што найбольшай фізычнай нагрузкай за апошнія пару гадоў для іх былі хіба “дзьве па паўтары”; як мяняюцца іх твары і галасы, калі з тэлеэкрана наўпрост пад іх нос высоўваецца чырвоная картка. Мяне не раздражняе начны лямант фанатаў і гукі вувузэлаў, што ўшчэнт спустошваюць чэрап. Напэўна таму мне так даспадобы “Мундыяль” Паўла Касцюкевіча, бо мне сымпатычнае гэтае супольнае вар’яцтва.

Мне прыемна падзяляць спартовае шаленства са сваімі сябрамі, хаця я ведаю, што ніхто зь іх не адкажа на мае дзіўныя для “футбольнага” чалавека пытаньні. Чаму жанчыны не камэнтуюць футбольных матчаў? Чаму на чэмпіянаце сьвету вобмаль арбітраў з Афрыкі? Чаму талібы забаранілі спорт? Чаму прыкольна размаляваць цыцкі ў колеры нацыянальнага сьцягу і трэсьці імі на трыбунах?..

Любая сыстэма падпарадкаваньня – ад старажытных ініцыяльных рытуалаў да абавязковай вайсковай службы і школьнай формы – заснаваная якраз на дысцыпліне цела. Адсюль прага да разнастайных парадаў, дэманстрацыяў, публічных нарадаў з падначаленымі і іншых “трыюмфаў волі” падпарадкаваных целаў
А чаму мы так ненавідзім лядовыя палацы? Звычайны аргумэнт “эканоміка разваленая, сувэрэнітэт краіны ў небясьпецы, а тут палацы будуюць” ніяк не праходзіць, бо ненавідзім гэтыя бяскрыўдныя і вельмі нават карысныя будынкі ўсім народам, разам. Прычыны гэтай шчырай нянавісьці ў тым, што спорт наўпрост павязаны з чалавечай годнасьцю. Ідзецца ня толькі пра волю да перамогі, дух спаборніцтва і іншыя падобныя рэчы. Ідзецца хутчэй пра тое, чым кожны з нас мусіць распараджацца адзінаўласна і дабравольна, – пра сваё ўласнае цела.

Любая сыстэма падпарадкаваньня – ад старажытных ініцыяльных рытуалаў да абавязковай вайсковай службы і школьнай формы – заснаваная якраз на дысцыпліне цела. Адсюль прага да разнастайных парадаў, дэманстрацыяў, публічных нарадаў з падначаленымі і іншых “трыюмфаў волі” падпарадкаваных целаў. Падпарадкаваныя целы – падпарадкаваныя душы. Таму ў нас галоўныя па спорце – спрэс першыя людзі краіны. Такую справу нельга выпускаць з рук.

ЧС у Паўднёва-афрыканскай рэспубліцы таксама быў цікавы зусім не футбольнымі жарсьцямі. Наогул, самым захапляльным у такіх падзеях ёсьць працэс лёсаваньня. Блатэр гэта вам не васьміног Паўль, хаця шчупальцаў у яго, напэўна больш. Дык вось, як толькі аддалі перавагу ПАР перад Лібіяй і Эгіптам (хаця ўжо ад Пэкінскай ды Сочынскай алімпіядаў сталі відавочныя інтарэсы вялікай спартовай палітыкі), у мяне сам сабою склаўся вобраз “новай калянізацыі”. Афрыка застаецца балючым месцам маёй сьвядомасьці, я дагэтуль памятаю, як у другім клясе мы зьбіралі зубныя шчоткі і мыла, каб адправіць іх няшчасным і, здаецца, вечна галодным афрыканскім дзецям. Страшнае само па сабе слова “апартэід” я помню яшчэ вымаўленае голасам Бовіна...

Я так і ўявіла сабе, што “белыя мужчыны” прыедуць у няшчасную краіну, змучаную расавай сэгрэгацыяй, СьНІДам, жахлівымі нацыянальнымі канфліктамі і гаротай. Набудуюць там стадыёнаў і дарог да іх, наствараюць сотні тысяч працоўных месцаў на пару гадоў, і ўсё гэта проста для таго, каб выявіць сваю “добрую волю”. Ніякіх іншых прычынаў я тады не пабачыла, напэўна таму, што мне сапраўды шчыра нецікавы спорт.

Але мне ў час трапілася на вочы кніга "Больш, чым гульня: Футбол супраць апартэіду: Найважнейшая з усіх футбольных гісторыяў". У часы апартэіду ў паўднёва-афрыканскай турме “Робін Айлэнд”, дзе дзесяцігодзьдзямі ў жахлівых умовах утрымліваліся палітычныя зьняволеныя, з 1969 па 1991 год дзейнічала Футбольная Ліга Макана (Makana Football Association). Па ўспамінах былых зьняволеных, менавіта спорт, ад пачатку жорстка забаронены ўладамі, дазволіў ім захаваць годнасьць і еднасьць. Спачатку яны гулялі ў сутарэньні мячамі, згорнутымі з кашуляў і паперы. Але прытрымліваліся міжнародных стандартаў гульні, пра якія даведаліся з кніжкі, знойдзенай у турэмнай бібліятэцы. Потым ўмяшаўся Чырвоны крыж, і вязьням дазволілі гуляць на полі...

Усё гэта магло б застацца шчымлівай гісторыяй, годнай нават для галівудзкага фільму, калі б Якаб Зума, цяперашні прэзыдэнт ПАР і старшыня Афрыканскага нацыянальнага кангрэсу, ня быў калісь капітанам аднаго з клюбаў турэмнае лігі, гэтаксама як і іншыя палітычныя і грамадзкія дзеячы ПАР, якія цяпер вядуць сваю рэспубліку новымі, зусім не футбольнымі шляхамі.

Глядзець камэнтары (1)

Гэтая дыскусія закрытая.
Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG