Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Віетнамскі культ беларускага Зьвера


Стась Івашкевіч

“In Minsk we trust!!!” -- нечакана грымнула шумная англамоўная кампанія ў мяне за сьпінай і пачала гучна чокацца. Думаючы, што падалося (усё адбывалася ў андэграўндавым шынку на ўскрайку Ханою) я, прыслухаўшыся, аднак ізноў выдзеліў са шматгалосага гогату яўнае “Minsk” і “Belarus”. Пасьля месяцу камандзіроўкі ў віетнамскай сталіцы мне ўжо самі эўрапейскія твары выглядалі нязвыкла. А тут – ледзьве не "Жыве Беларусь!" скандуюць – сюр...


Гэты ўспамін усплыў перад маімі вачыма, калі, гартаючы ў Празе нядзельны выпуск The Wall Street Journal я натрапіў на агляд прысьвечаны легендарнаму ў краінах трэцяга сьвету матацыклу "Minsk", беларускага Мотавелазаводу.

У прыватнасьці, ў артыкуле апавядаецца пра Ханойскі фан-клюб нашага матацыклу, вядомага сярод аматараў пад мянушкай “Beast from Belarus”. Культ “беларускага Зьвера”, на якім перасоўваецца значная частка віетнамскай правінцыі, на сёньня аб'ядноўвае і замежнікаў у Індакітаі.

Відэа: Ханойскі “Мінск Клаб”


Грымучы старт


Адзін з флягманаў савецкай мотаіндустрыі і Alma Mater брэнду – завод Мотавела быў пабудаваны ў апошнія дні Другой Усясьветнай вайны на месцы разбамбаванай мэблевай фабрыкі на ўскрайку Менску. Ужо праз некалькі год ён запусьціў на трафейным нямецкім абсталяваньні сэрыю матацыклаў са 125-сантымэтровым рухавіком, які не саступаў усясьветным хітам таго часу Harley Davidson ды Yamaha.

Сярод лідэраў ён, аднак, пратрымаўся нядоўга. Нават да сёньняшняга дня, нягледзячы на шэраг удасканаленьняў, “цуд-машына” засталася вельмі набліжанай да першапачатковай мадэлі – 1951-га году выпуску.



Заняпад


Згубіўшы напрыканцы стагодзьдзя эўрапейскіх і ўнутраных спажыўцоў, Мотавела аднак знайшоў стабільны рынак збыту ў краінах трэцяга сьвету. Дзякуючы мізэрнай цане (каля $500 у Віетнаме) а таксама прымітыўнай канструкцыі, што дазваляе рамонт у хатніх і нават дарожных умовах – “Мінск” стаў неад’емнай часткай быту вяскоўцаў ад Віетнаму да Манголіі, і з Аўганістану па Мазамбік.

Сёлета Мотавела стаў вядомы беларусам яшчэ і як адзін з найбольш няўдалых выпадкаў прыватызацыі заходнімі інвэстарамі. Нягледзячы на леташнюю мадэрнізацыю і запуск новай мадэлі, з пачаткам усясьветнага эканамічнага спаду завод пачаў здаваць апошнія гандлёвыя фарпосты агрэсіўным карэйскім ды кітайскім канкурэнтам. Канцэрн ужо працяглы час балянсуе на мяжы банкруцтва, а сёлета наступіў крызіс. Працоўны калектыў, аўстрыйскі мэнэджмэнт ды афіцыйны Менск адно толькі абменьваюцца ўзаемнымі закідамі.


Адраджэньне легенды

У Віетнаме, аднак, за апошнія гады, брэнд атрымаў новае жыцьцё. З пачаткам лібэралізацыі жорсткай камуністычнай сыстэмы ў краіну хлынула хваля заходніх інвэстараў і маладых кадраў зь міжнародных карпарацыяў. Прыйшоўшы ў захапленьне ад рэтра-мадэлі беларускага жалезнага каня, прыежджыя белыя “сагібы” ў хуткім часе выявілі, што “Мінск” незаменны для вандровак па Віетнамскай глыбінцы, чые дарогі аднолькава хутка здольныя вывесьці са строю і найнавейшы турба-скутэр, і нягеглы рэтрамабіль.

Відэа: “Мінск” у глыбінцы


Ідэя фан-клюбу нарадзілася дзесяць гадоў таму. Папіваючы піва ў зусім невялікай тады кампаніі аседлых у Ханоі замежнікаў, заснавальнік клюбу – настаўнік Дэн Докеры выпадкова даведаўся ад свайго студэнта, што ў Ханой прыбывае прадстаўнік беларускага (“таго самага”) Мотавелазаводу.

Кампанія прыяцеляў тады прыехала ў аэрапорт, зымправізаваўшы ўрачыстую сустрэчу. Тыркалі зьбянтэжанаму беларускаму чыноўніку чаркі "of vodka" і букеты, затым наладзілі яму ганаровы картэж на некалькіх дзясятках "Мінскаў", абдаючы лімузін урадоўца хмарай смуродлівых выхлапаў.

Так пачалася віетнамская “Мінскаманія”. Слоганам нованароджанага клюбу стала: In Minsk we trust! (веруем у "Мінск") Фанаты любяць прагарлапаніць яго хорам, рагочучы за бутэлькай піва над дзікімі гісторыямі пра прыгоды з вандровак на непрадказальным сваімі паломкамі“буйвале” (так яго называюць масавыя спажыўцы – віетнамскія сяляне).

У гонар нашай сталіцы названая футбольная каманда міжнароднай дыяспары, найбуйнейшы ў краіне штогадовы рок-фэст. Сярод аматараў беларускай маркі рэгулярна праводзяцца алімпіяды, на якія зьяжджаюцца фанаты і гледачы з ўсёй краіны.


Асабістае знаёмства


Маё першае спатканьне з гонарам айчыннай прамысловасьці адбылося ў Сайгоне за некалькі тыдняў да знаёмства зь яго фанатамі. Здорава стомлены начным пералётам з Ханою я добрасумленна праспаў пастаўлены на раніцу будзільнік. Выяжджаючы ўпрытык на дамоўленую сустрэчу, я вырашыў не рызыкаваць захраснуць у заторах і паехаць не таксоўкай, а на Зэ-Уме – калярытным распаўсюджаным у Азіі зуху-матацыклісьце.

У адэкватнасьці сваёй ідэі я аднак засумняваўся, кінуўшы позірк на кіроўцу, якога сьвіснуў мне, зьдзіўлены такім капрызам, парцье. Неверагодна брудны, неакрэсьленага ўзросту: мажліва, год дваццаць, а мо і пяцьдзесят, кіроўца важыў, бадай, кіляграм 40. Істотная частка вагі прыпадала на зубы ды пазногці. Увасьсядала гэтае непаразуменьне на рознакаляровай ад скотчу ды іншародных кампанэнтаў ламачыне, якую нават у Віетнаме ўжо нячаста сустрэнеш у горадзе. Да таго ж мова камунікацыі абяжоўвалася маім веданьнем дзесяці віетнамскіх слоў і ягоным універсальным "ОК".

Відэа: вулічны рух у В’етнаме


Мае трывогі пачалі спраўджвацца з першых хвілінаў ваяжу. Чым далей, тым болей умацоўваліся мае падазрэньні ў тым, што кіроўца, нягледзячы на ўпэўненае “Ы” ("так" па-віетнамску) у адказ на названы мной адрас гатэля Шэратан, мае прыкладна такое ж уяўленьне аб яго месцазнаходжаньні як і я. Ад саракаградуснай вільготнай задухі, прамок нават гальштук. А некаторыя кіроўцы, вымушаныя дыхаць задушлівым смуродам, які шчодра распаўсюджваў наш транспартны сродак, кідалі на нас крыважэрныя позіркі.

Адчуўшы, відаць, сьпінай занепакоенасьць пасажыра, мой правінцыйны кэнтаўр вырашыў разрадзіць абстаноўку сьвецкім ля-ля.

-Дойся? - ветліва пацікавіўся ён (мелася на ўвазе Deutsch)
-Беларусь.
- Бэрлін? - вытрымаўшы паўзу, працягваў той гнуць сваё
-Ноў! Мінск!
-Ы! – зьніякавеў раптам сьледапыт, прыняўшы мой адказ за пытаньне – “Мінск”...

Хоць “Мінск” і застаецца асноўным сродкам перасоўваньня ў правінцыі – езьдзіць на ім у вялікіх гарадах (як мне потым патлумачылі) лічыцца мавэтонам і азначае падвяргаць сябе прынамсі кепікам з боку таварышоў па дарожным руху.

Гутарку прыйшлося аднак спыніць, бо я раптам ўбачыў кіёск, які мы дакладна ўжо праяжджалі хвілін за 10 да гэтага, і закамандаваў спыняцца. Шчыра пакрыўджаны маёй адмовай даць хаця б тысячу донг ($0.05) за стараньні, Зэ Ум патарахцеў далей, дасылаючы праклёны на галаву “нячэсных дойчаў".

Тады мне, дарэчы, пашанцавала – выявілася, што месца, дзе закончылася наша супраца зь нягеглым Зэ Умам, акурат і было насупраць Шэратану. Праўда, нават перайсьці дарогу ў Віетнаме ня так лёгка, як можа здацца. Турысты, нязвыклыя да тамтэйшых рэаліяў, могуць бездапаможна стаяць на пераходах гадзінамі.

Відэа - як пераходзіць дарогу ў В'етнаме


Ушчыкніце мяне: Лукашэнка!


Наогул, шанцавала мне ў Віетнаме на сустрэчы зь землякамі. Яшчэ адным пасьля матацыкла кампатрыётам, зь якім я сутыкнуўся ў Віетнаме, быў... Аляксандар Лукашэнка. Аднойчы ўвечары я мусіў паўгадзіны прачакаць, пакуль мяне прапусьціў дадому ваенны кардон, які, аказваецца, ахоўваў візыт Лукашэнкі ў Ханойскую опэру – акурат ля ўваходу ў мой гатэль. Аб тым, што гэта быў сам АРЛ я аднак даведаўся, толькі калі мне патэлефанавалі па камэнтар са Свабоды.

Паездка тая Лукашэнку, дарэчы, удалася. “Упіньдзюрыў" азіяцкім братам некалькі тысяч нашых трактароў. Праўда, з надыходам крызісу кантракт быў разарваны. Але ж дружба працягваецца – тыдзень таму стала вядома што ў Віетнаме пачнуць зьбіраць МАЗы ды БелАЗы.


Першапраходцы рынкавага сацыялізму


Беларуска-віетнамскія сувязі, аднак, сягаюць нашмат глыбей за трактары і матацыклы. Надзвычайныя падабенствы грамадзкага і эканамічнага ладу ня могуць не спрыяць збліжэньню. Верагодна, шмат якія элементы беларускай эканамічнай сыстэмы былі перанятыя менавіта з віетнамскай мадэлі рынкавага сацыялізму. Асабліва ў справе яе рэформы. Сёньняшнія рынкавыя пераўтварэньні ў Беларусі шмат у чым паўтараюць дзеяньні камуністычнай гвардыі Ханою, якая пачала рабіць гэтыя крокі раней – таксама пад кіраўніцтвам МВФ. Але да “Мінскаманіі” гэта ўжо дачыненьня ня мае...

Глядзець камэнтары (4)

Гэтая дыскусія закрытая.
Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG